Tipio anghyfreithlon yw dympio gwastraff ar dir neu mewn dŵr. Mae’n cynnwys hylif yn ogystal â deunydd solet. Gall hyn fod yn berthnasol i wastraff domestig, gwastraff masnachol neu ddiwydiannol, o fagiau du i deiars, matresi i rwbel adeiladu. Gellir rhoi Hysbysiad Cosb Benodedig i unrhyw un sy’n cael ei ddal yn tipio’n anghyfreithlon ar raddfa fach. Mae hyn yn rhoi cyfle i’r troseddwr osgoi erlyniad gan y llys, trwy dalu swm o arian (yn yr achos hwn, am hyd at £ 400). Mae dirwyon o hyd at £50,000 neu hyd yn oed carchariad yn bosib mewn achosion mwy difrifol.

Mae tipio anghyfreithlon yn difetha ein mwynhad o’n trefi a’n cefn gwlad ond gall hefyd lygru’r amgylchedd ac mae’n niweidiol i iechyd pobl ac i fywyd gwyllt. Mae’n tanseilio busnesau gwastraff sy’n gweithredu o fewn y gyfraith. Gall ardaloedd lle mae problemau ddioddef diffyg mewnfuddsoddi. Gall effeithio ar brisiau tai yn ogystal â chadw busnesau ac ymwelwyr i ffwrdd.

Mae gan ddeiliaid tai gyfrifoldeb cyfreithiol i sicrhau bod y gwastraff o’u cartrefi yn cael ei waredu’n briodol. Gellir rhoi Hysbysiad Cosb Benodedig i ddeiliaid tai o £300 os byddant yn rhoi eu gwastraff i rywun sydd wedyn yn mynd ymlaen i ddympio’r deunydd.

How to report fly-tipping

Mae awdurdodau lleol yn gyfrifol am ddelio gyda’r rhan fwyaf o fathau o dipio anghyfreithlon ar raddfa fach ar dir cyhoeddus. Ond mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gyfrifol os caiff llawer o ddeunydd ei dipio, os yw’n ymwneud a throseddau cyfundrefnol, yn cynnwys gwastraff peryglus neu’n gallu niweidio iechyd pobl neu achosi niwed amgylcheddol. Cyfrifoldeb tirfeddianwyr yw delio ag unrhyw dipio anghyfreithlon ar dir preifat.

Os ydych chi’n gweld tipio anghyfreithlon, rhowch wybod i Taclo Tipio Cymru. Os ydych yn gweld trosedd wastraff yn cael ei chyflawni, gallwch alw’r heddlu (rhif nad yw’n rif brys) neu Crimestoppers ar 0800 555 111.