Bywyd o dan y dŵr ar gyfer Ysgolion Uwchradd
Croeso i #ArFrigYDon – prosiect addysg newydd sydd wedi’i ddylunio i hysbysu pobl am ein planed las ryfeddol a’i hysbrydoli i gymryd camau gweithredu.
Mae ein cefnforoedd yn wynebu llawer o beryglon gan gynnwys llygredd, dinistrio cynefinoedd, rhywogaethau ymledol, a gostyngiad dramatig mewn stociau o bysgod cefnforol a newid hinsawdd byd-eang.
Rydym eisiau sicrhau bod gan athrawon yr holl adnoddau sydd eu hangen i gynyddu dealltwriaeth disgyblion o’r materion hyn.
Gan weithio mewn partneriaeth â’r Gymdeithas Gadwraeth Forol a gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru, rydym wedi datblygu adnoddau ar gyfer ysgolion uwchradd a fydd yn helpu athrawon i gynnal gweithdai a sesiynau addysgol.
Isod, mae dolenni i wybodaeth gefndirol, cynlluniau gwersi, syniadau codi ymwybyddiaeth ac arweiniad ymarferol ar gyfer cydlynu digwyddiadau a diwrnodau gweithredu.
Ymunwch â ni a byddwch ar frig y don o newid mae ein planed ei angen.
Adnoddau #ArFrigYDon
Mae cynnwys ein hadnoddau wedi’i wreiddio yng Nghymru, gyda’r nod o ddatblygu ymdeimlad cryf o hunaniaeth a dealltwriaeth o faterion cefnforol lleol. Mae’r adnoddau yn edrych ar faterion byd-eang hefyd, gan gryfhau datblygiad disgyblion fel dinasyddion cyfoes Cymru a’r byd.
Bydd pob cynllun gwers yn cynnwys dolenni cwricwlwm manwl a bydd yr adnodd ei hun yn cyflwyno’r cyfle i ysgolion ddefnyddio dull thematig integredig dros y Meysydd Dysgu a Phrofiad, gan gefnogi disgyblion i wneud cysylltiadau eglur ar draws y cwricwlwm.
Lawrlwythwch Gyflwyniadau PowerPoint ar HwbCyflwyniad i’r Cefnfor
Yn y cyflwyniad hwn, bydd disgyblion yn dysgu i adnabod pryderon amgylcheddol a datblygu atebion rhagweithiol i faterion amgylcheddol wrth archwilio pa mor bwysig yw’r cefnfor i fywyd.
Mae bioamrywiaeth y rhywogaethau yn ein moroedd yn anhygoel, o facteria microsgopig, algâu i forfilod anferth. Dysgwch y prif dermau, adnabod cynefinoedd morol a deall sut mae rhywogaethau wedi’u cysylltu â’i gilydd.
Cynllun gwers bioamrywiaethGwybodaeth gefndir bioamrywiaethCyflwyniad bioamrywiaethGêm bwyd bioamrywiaethMae’r cefnfor yn hanfodol i’n goroesiad. O’r aer rydym yn ei anadlu i’r bwyd rydym yn ei fwyta, defnyddiwch y wers hon i archwilio’r gwasanaethau hanfodol niferus mae ein hecosystemau morol yn eu darparu i ni.
Cynllun gwers ecosystemGwybodaeth gefndir ecosystemCyflwyniad ecosystemRydym yn tynnu gormod o’r môr, ac yn rhoi gormod o bethau i mewn i’r môr. Mae’r wers yn rhoi trosolwg i ddisgyblion o’r prif fygythiadau i’n cefnfor, ac yn amlygu ffyrdd rydym yn gallu helpu i adfer iechyd ein cefnfor.
Cynllun gwers Bygythiadau i'r CefnforGwybodaeth gefndirol Bygythiadau i'r CefnforCyflwyniad Bygythiadau i'r Cefnfor
Materion yn ymwneud â’r Cefnfor
Yn yr adran hon, bydd disgyblion yn archwilio materion yn ymwneud â’r cefnfor, gan ganolbwyntio ar lygredd morol, newid hinsawdd a physgota cynaliadwy.
Mae’r gwersi hyn yn archwilio’r bygythiadau sy’n dod yn sgil llygredd morol. Mae’n gwahodd disgyblion i archwilio sut mae llygredd yn cyrraedd ein dyfroedd a pha gamau gweithredu y gall pobl eu gwneud i atal llygredd dŵr. Mae’r gwersi hefyd yn arwain disgyblion i ddarganfod pam fod cefnfor iach mor bwysig wrth fynd i’r afael â newid hinsawdd a chefnogi bywyd morol.
Bydd disgyblion yn datblygu eu dealltwriaeth o bwysigrwydd ymddwyn yn gynaliadwy a sut y gallan nhw wneud newidiadau cadarnhaol fel unigolion, ysgol neu gymuned.
Sut mae sbwriel yn cyrraedd ein cefnforoedd? Beth yw’r prif ffynonellau? Archwiliwch y gweithgareddau ar y tir a’r cefnfor sy’n achosi problemau a chreu atebion i wneud gwahaniaeth cadarnhaol.
Cynllun gwers Ffynhonnell i'r MôrGwybodaeth gefndirol Ffynhonnell i'r MôrCyflwyniad Ffynhonnell i'r MôrBeth yw llygredd morol? O beth mae’n cael ei wneud a pha mor hir ydy e’n para? Archwiliwch sbwriel yn eich cymuned a datblygwch rhai negeseuon ar y cyfryngau cymdeithasol i godi ymwybyddiaeth o’r broblem.
Cynllun gwers Llygredd MorolGwybodaeth gefndirol Llygredd MorolCyflwyniad Llygredd MorolMae mwy na 8 miliwn tunnell o blastig yn cyrraedd y cefnforoedd bob blwyddyn. Meddyliwch am ddefnydd pob dydd o blastig a sut mae’n gallu dod yn broblem i’n cefnforoedd, yn enwedig yr effaith ar ein bywyd gwyllt morol.
Cynllun gwers Llygredd PlastigGwybodaeth gefndirol Llygredd PlastigCyflwyniad Llygredd PlastigMae microffibrau yn edau blastig sy’n llai na 5mm o hyd. Ymchwiliwch i ffynhonnell y microffibrau hyn a’u heffaith ar yr amgylchedd.
Cynllun gwers MicroffibrauGwybodaeth gefndirol MicroffibrauCyflwyniad MicroffibrauMae’r hyn sy’n cael ei fflysio i lawr y toiled neu ei olchi i lawr y draen yn gallu cael effaith ddifrifol negyddol ar ein hafonydd a’n moroedd. Darganfyddwch sut mae hyn yn digwydd a meddyliwch am gamau gweithredu i Stopio’r Bloc!
Cynllun gwers Stopio’r BlocGwybodaeth gefndirol Stopio’r BlocCyflwyniad Stopio’r BlocMae ffasiwn yn cael effaith ar y blaned. Ymchwiliwch sut mae llygredd cemegol wedi cael ei achosi yn y gorffennol a’r presennol a’r effaith mae’n ei gael ar yr amgylchedd ac iechyd. Darganfyddwch ba gamau gweithredu gallwch chi eu cymryd i wneud gwahaniaeth.
Cynllun gwers Llygredd AnweladwyCyflwyniad Llygredd AnweladwyYn y wers hon, rydym yn gofyn sut mae newid hinsawdd yn effeithio ar y cefnfor? Sut mae’r cefnfor yn helpu i leihau newid hinsawdd? Beth allwn ni ei wneud i leihau newid hinsawdd a gwarchod y cefnfor?
Cynllun gwers Newid HinsawddGwybodaeth gefndirol Newid HinsawddCyflwyniad Newid HinsawddMae ein cefnfor yn darparu bywoliaethau a bwyd i filiynau o bobl. Er mwyn sicrhau y bydd hyn yn gallu parhau yn y dyfodol, mae angen i ni wneud yn siŵr bod ein harferion pysgota yn gynaliadwy ac yn annistrywiol.
Cynllun gwers Pysgod CynaliadwyGwybodaeth gefndirol Pysgod CynaliadwyCyflwyniad Pysgod Cynaliadwy
Cymryd camau gweithredu yn eich ysgol
Ar ôl darganfod ein syniadau #ArFrigYDon ym mhob cynllun gwers, mae’r adran hon yn cyflwyno canllawiau a syniadau defnyddio i helpu disgyblion i godi mwy o ymwybyddiaeth yn eu hysgolion, eu cymunedau a thrwy’r cyfryngau cymdeithasol.
Mae ysgolion yn gallu chwarae rhan fawr o’r newid #ArFrigYDon sydd ei angen i warchod ein cefnforoedd. Meddyliwch am gynnal Diwrnod Gweithredu ac archwiliwch i mewn i grwpiau amgylcheddol cenedlaethol a mentrau sy’n gallu eich helpu.
Cymryd camauDewch o hyd i syniadau i’ch helpu i greu ymgyrch #ArFrigYDon Dewch o hyd i syniadau fel pwy i gynnwys a sut i gyfathrebu eich negeseuon. Darllenwch am ymgyrchoedd llwyddiannus er mwyn cael ysbrydoliaeth.
Ymgyrchu a newid ymddygiadCofiwch – Mae pob darn o sbwriel sy’n cael ei gasglu yn golygu bod llai o sbwriel yn cyrraedd y cefnforoedd. Archwiliwch sut i drefnu digwyddiad glanhau llwyddiannus a darganfyddwch am sefydliadau sy’n gallu eich helpu.
Trefnu digwyddiad glanhauDatblygwch ddealltwriaeth o ystyr economi gylchol a’r dewisiadau sydd gennym i ymestyn bywyd y pethau rydym yn eu defnyddio. Allwn ni ddewis dewisiadau amgen mwy cynaliadwy?
Cynllun gwers Economi GylcholGwybodaeth gefndirol Economi Gylchol
Ein rhaglenni addysg
Ydych chi’n gwybod bod bron hanner miliwn o bobl ifanc yn cymryd rhan yn ein rhaglenni addysg?
Mae ein tîm addysg yma i gefnogi ysgolion a cholegau ar bob cam eu taith-eco, gan ddarparu arweiniad arbenigol, adnoddau a hyfforddiant.
Ffordd wych o ddechrau archwilio a gwella amgylchedd eich ysgol yn barhaol yw gwneud yn siŵr bod eich ysgol yn Eco-ysgol.
Darllen mwy
Mae'r her arloesi ysgol hon yn gwahodd dysgwyr 5–18 oed i arddangos syniadau ar gyfer planed well.
Darllen mwy
