Sbwriel smygu a fêps

Mae sbwriel yn ymwneud â smygu a fêps yn amlygu’r ffordd mae materion amgylcheddol yn newid mewn ymateb i newidiadau mewn ffordd o fyw a thechnoleg.

Yn y gorffennol, bonion sigaréts oedd y prif bryder. Heddiw, mae’n rhaid i ni hefyd ystyried fêps, deunydd pecynnu, codau nicotin, a mathau eraill o wastraff.

Data sbwriel smygu a fêps

Rydym yn casglu data trwy arolygon sbwriel cadarn gan ddefnyddio GLÂN (Dadansoddi Sbwriel Geo-ofodol) – ein methodoleg blaenllaw ar gyfer monitro a dadansoddi tueddiadau sbwriel.

Mae’r ffigurau hyn yn dangos graddau’r sbwriel smygu a fêps ledled Cymru y llynedd mewn ardaloedd cyhoeddus gan gynnwys strydoedd, meysydd parcio, parciau a mannau gwyrdd, a thraethau dŵr ymdrochi dynodedig.

I weld holl ganlyniadau diweddaraf yr arolwg sbwriel, ewch i’n tudalen data sbwriel.

Data sbwriel

80.3%

o safleoedd â sbwriel smygu a fêps

75.3%

o safleoedd â bonion sigaréts

14.2%

o safleoedd â fêps

Bonion sigaréts wedi eu gwthio i mewn i fon coeden

Deall y broblem

Nid oes llawer o ymwybyddiaeth o hyd am effaith amgylcheddol sbwriel smygu a fêpio. Mae camdybiaethau cyffredin hefyd.

Mae bonion sigaréts yn rhyddhau cemegau gwenwynig i mewn i’r amgylchedd, ond maen nhw’n fach ac yn anodd eu glanhau. Mae eu maint yn golygu eu bod yn cael eu cario’n hawdd gan y gwynt a’r glaw i mewn i ddraeniau, afonydd ac yn y pen draw y môr.
Gall bywyd gwyllt gamgymryd bonion sigaréts am fwyd, sydd yn gallu bod yn angheuol.
Er gwaethaf cred gyffredin, nid yw hidlwyr sigaréts yn fioddiraddiadwy – maen nhw mewn gwirionedd wedi eu gwneud o blastig a gallant barhau yn yr amgylchedd am flynyddoedd lawer.
Mae fêps yn cyflwyno risgiau tebyg. Maen nhw nid yn unig wedi eu gwneud o blastig, ond gall eu batris lithiwm ryddhau cemegau gwenwynig a chyflwyno perygl o dân pan gânt eu niweidio neu eu rhoi mewn cysylltiad â gwres.
Mae fêps hefyd yn cynnwys metelau gwerthfawr sy’n cael eu colli pan gânt eu taflu yn hytrach na’u hadfer i gael eu hailddefnyddio.

Llun agos o fêp untro wedi ei daflu fel sbwriel ar stryd

Cam cadarnhaol: y gwaharddiad ar fêps untro

Daeth gwaharddiad ar draws y DU ar fêps untro i rym ar 1 Mehefin 2025 – cam mawr ymlaen i ddiogelu ein hamgylchedd.

Fe wnaethom groesawu’r newid hwn, ar ôl galw am waharddiad ers i fêps untro ymddangos ar y farchnad am y tro cyntaf.

Rydym yn gwybod nad gwahardd yw’r peth gorau na’r peth mwyaf poblogaidd i’w wneud bob tro. Ond fe wnaeth fêps untro greu problemau amgylcheddol difrifol nad oedd modd eu hanwybyddu, ac roedd angen gweithredu.

Rydym bellach yn cadw llygad agos ar yr hyn sy’n digwydd ar lawr gwlad. Mae ein gwirfoddolwyr ac arolygon GLÂN yn ein helpu ni i olrhain effaith y gwaharddiad.

Darllen mwy