Sbwriel morol

Mae sbwriel morol yn cyfeirio at wastraff sy’n mynd i mewn i’n moroedd neu ar hyd yr arfordir. Mae’r holl sbwriel morol yn dod o weithgaredd dynol, gyda thua 80% o ffynonellau ar y tir ac 20% o ffynonellau morol fel llongau neu weithgaredd pysgota.

Mae ein rhwydwaith deinamig o ddyfrffyrdd (afonydd, llynnoedd, camlesi a’r arfordir) yn golygu ein bod i gyd yn gysylltiedig â’r môr, felly waeth ble rydym yn byw neu’n gweithio, mae ein gweithredoedd bob dydd yn cael effaith.

Data sbwriel morol

Rydym yn casglu data trwy arolygon sbwriel cadarn gan ddefnyddio GLÂN (Dadansoddi Sbwriel Geo-ofodol) – ein methodoleg blaenllaw ar gyfer monitro a dadansoddi tueddiadau sbwriel.

Mae’r ffigurau hyn yn amlygu sbwriel a gofnodwyd yn gyffredin ar draethau dŵr ymdrochi dynodedig yng Nghymru y llynedd.

Ar gyfer holl ganlyniadau diweddaraf yr arolwg sbwriel, ewch i’n tudalen data sbwriel.

Data sbwriel

40.3%

o sbwriel ar draethau yn offer pysgota

15.5%

o sbwriel ar draethau yn sbwriel melysion

5.3%

o sbwriel ar draethau yn fonion sigaréts

Offer pysgota wedi ei olchi i fyny ar y traethlin

Deall y broblem

Mae gwir effaith sbwriel morol yn fwy brawychus nag y mae’r rhan fwyaf o bobl yn ei sylweddoli – edrychwch ar y ffeithiau hyn sy’n agoriad llygad:

Nid yw sbwriel yn aros yn llonydd yn yr amgylchedd. Mae’n teithio trwy’r gwynt a’r glaw, mewn draeniau a charthffosydd, ac i lawr afonydd ac yn y pen draw, mae’n cyrraedd y môr.
Gall sbwriel morol achosi anaf neu farwolaeth i anifeiliaid morol ac adar y môr trwy gael eu dal ynddynt neu eu bwyta.
Mae’r economi dan fygythiad gan fod sbwriel morol yn effeithio ar dwristiaeth, cymunedau arfordirol, pysgodfeydd a gweithrediadau morgludiant.
Gall presenoldeb sbwriel morol gael effeithiau uniongyrchol ar iechyd corfforol a meddyliol dynol.

The iconic Blue Flag flying over a Ceredigion beach

Mynd i’r afael â’r broblem

I fynd i’r afael â sbwriel morol, mae angen i ni asesu ein hymddygiad sbwriel a gwastraff a deall llwybrau sbwriel i mewn i’n hamgylcheddau morol.

Mae Cadwch Gymru’n Daclus yn cydlynu’r gwobrau arfordir yng Nghymru ac yn gweithio’n helaeth gyda’n partneriaid i sicrhau arfordir a glan môr glân, gwyrdd ac o ansawdd uchel.

Rydym hefyd yn rhan o Glymblaid Llythrennedd Cefnor Cymru – grŵp o sefydliadau sy’n gweithio i ddatblygu dealltwriaeth pawb o’u dylanwad nhw ar y cefnfor a dylanwad cefnforoedd arnom ni, trwy weithredoedd yn Y Môr a Ni – strategaeth llythrennedd morol i Gymru.

Mynd i wefan Y Môr a Ni