Llygredd Plastig

Mae plastig ym mhobman. Mae’n gryf, yn para’n hir ac yn rhad. Mae hyn yn dda ar gyfer rhai cynhyrchion y mae angen iddynt gadw bwyd neu eitemau eraill ond mae ein gorddibyniaeth ar blastigau un defnydd wedi cyfrannu at ein cymdeithas ‘tafladwy’ gyfredol.

Defnyddir rhai o’r eitemau hyn am ddim ond ychydig funudau ond nid ydyn nhw wedi diflannu. Dim ond cyfran fach o blastigau sy’n cael eu hailgylchu yn fyd-eang, gyda rhai yn cael eu tirlenwi, tra bod eraill wedi’u gwasgaru i’n priddoedd, ein hafonydd a’n cefnforoedd a’u rhannu’n ronynnau plastig bach o’r enw ‘microplastigau’.

Data sbwriel plastig

Rydym yn casglu data trwy arolygon sbwriel cadarn gan ddefnyddio GLÂN (Dadansoddi Sbwriel Geo-ofodol) – ein methodoleg blaenllaw ar gyfer monitro a dadansoddi tueddiadau sbwriel.

Mae’r ffigurau hyn yn amlygu eitemau plastig oedd yn cael eu cofnodi’n gyffredin fel sbwriel ledled Cymru y llynedd mewn ardaloedd cyhoeddus gan gynnwys strydoedd, meysydd parcio, parciau a mannau gwyrdd, a thraethau dŵr ymdrochi dynodedig.

I weld holl ganlyniadau diweddaraf yr arolwg sbwriel, ewch i’n tudalen data sbwriel.

Data sbwriel

37.7%

o safleoedd â photeli plastig

30.6%

o safleoedd â chadachau gwlyb

8.7%

o safleoedd â chwpanau plastig untro

Deall y broblem

Mae ffeithiau a ffigurau llym sy’n dangos pa mor ddifrifol yw’r broblem blastig:

Mae plastig yn deillio o olew – tanwydd ffosil sy’n cyfrannu at newid yn yr hinsawdd.
Mae llawer o eitemau plastig yn ysgafn, felly maen nhw’n teithio’n hawdd o amgylch yr amgylchedd yn y gwynt a’r glaw.
Gall plastig achosi anaf neu farwolaeth i fywyd gwyllt ac anifeiliaid fferm, ac yn aml gellir ei gamgymryd am fwyd sy’n golygu bod plastig yn mynd i mewn i’r gadwyn fwyd.
Gall eitemau plastig gynnwys, amsugno neu ollwng cemegau gwenwynig i mewn i’r amgylchedd a all effeithio ar iechyd dynol.
Mae gronynnau plastig bach iawn wedi cael eu canfod mewn corff dynol, ond mae’r ymchwil i effeithiau posibl plastigau yn parhau.

Golygfa o’r cefn o grŵp canolig o bobl ifanc ac oedolion ifanc sydd yn ffrindiau yn mwynhau diwrnod allan yng nghefn gwlad prydferth

Mynd i’r afael â’r broblem

Gall graddau’r her deimlo’n llethol, ond mae gobaith. Mae Llywodraethau ar draws y byd yn cydweithio ar atebion i fynd i’r afael â llygredd plastig.

Yng Nghymru, mae’r gwaharddiad ar blastigau untro wedi lleihau’r defnydd o eitemau fel gwellt a chyllyll a ffyrc plastig yn sylweddol, ac mae deddfwriaeth i’r dyfodol i leihau plastig ar waith. Mae diddordeb cynyddol mewn dewisiadau amgen i blastigau traddodiadol.

Mae angen i atal sbwriel fod yn ganolog i’n hymdrechion, trwy roi blaenoriaeth i leihau, ailddefnyddio ac atgyweirio.

Wrth gwrs, gall hyd yn oed y camau bach rydym yn eu cymryd fel unigolion wneud gwahanaieth mawr. Mae camau syml fel cario potel ddŵr, cwpan coffi neu fagiau siopa amldro, a dewis ffrwythau a llysiau rhydd i gyd yn helpu.

Yn 2025, ail-lansiwyd ein hymgyrch ‘Creu Straeon, Nid Sbwriel’ i annog pobl i adael dim olion tra’n mwynhau ein traethau, parciau a mannau hardd trawiadol.

Ydych chi eisiau ein helpu ni i roi’r gair ar led? Ewch i’n safle Brandbag i lawrlwytho posteri a graffeg y cyfryngau cymdeithasol #CreuStraeonNidSbwriel.

Ewch i Brandbag